Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

Quercus coccifera (Πρίνος ή πουρνάρι)

Γένος

Quercus

Οικογένεια

Fagaceae

General Description

Αειθαλές δένδρο ύψους 10-15 μ. Συνήθως με μορφή θάμνου. Φλοιός στην αρχή λείος ανοικτοσταχτής, αργότερα σχηματίζεται σταχτοκάστανο ξηρόφλοιο, όχι βαθιά σχισμένο. Οφείλει την ονομασία του στους κόκκους ερυθρού χρώματος που σχηματίζουν οι προνύμφες του εντόμου Kermes vermilio μέσα στα φύλλα, όπου φωλιάζουν και νυμφώνονται. Οι νύμφες του εντόμου χρησιμοποιούνται εδώ και χιλιετίες για την παρασκευή κόκκινης βαφής.

   

Φύλλα

Κατ’ εναλλαγή, ωοειδή ως επιμήκη δερματώδη, μήκους 1,5-4 εκ. Και πλάτος 0,5-2,5 εκ. Βάση στρογγυλεμένη ως καρδιόμορφη. Κορυφή που καταλήγει σε αγκάθι. Παρυφές κυματιστά κολπωτές και αγκαθωτά οδοντωτές ή λειόχειλες. Πάνω επιφάνεια βαθυπράσινη, γυμνή. Κάτω με ανοικτότερο χρώμα. Μίσχος πολύ βραχύς μήκους 1 -5 εκ.

Άνθη

Μονογενή. Φυτό μόνοικο. Τα αρσενικά σε κρεμαστούς  ιούλους στη βάση ετήσιων βλαστών. Τα θηλυκά μονά ή ανά 2 απόδισκα στις μασχάλες  των φύλλων. Άνθηση Απρίλιο - Μάιο.

 

Κλαδίσκοι

Νεαροί κλαδίσκοι ελαφρά  τριχωτοί ως πιληματώδεις, αργότερα γυμνοί.

Καρπός

Kυπελλοφόρο κάρυο (βαλανίδι) απόδισκο, με λέπια αγκαθόμορφα, ανασηκωμένα όρθια ή γυρτά προς τα πίσω. Βαλανίδια επιμήκη ή πλατιά κυλινδρικά,  οξυκόρυφα ζωηρά καστανόχρωμα. Ωρίμανση Οκτώβριο – Νοέμβριο   του δεύτερου  χρόνου  μετά την άνθηση. Πτώση αμέσως μετά την ωρίμανση.

Βιολογικές απαιτήσεις

Eίδος θερμόβιο και φιλόφωτο με απαιτήσεις από το έδαφος περιορισμένες.           

Γεωγραφική εξάπλωση:

Στην ανατολική παραμεσόγεια περιοχή. Στην  Ελλάδα στην ευμεσογειακή ζώνη και στην κατώτερη υποζώνη της παραμεσογειακής ζώνης βλάστησης.

Χρήσεις:

Πέρα από την παραγωγή κόκκινης βαφής, τα βαλανίδια του πουρναριού χρησιμοποιούνται στην ιατρική ως στηπτικά. Επίσης το πουρνάρι χρησιμοποιείται για βόσκηση αιγών. Το πουρνάρι είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό κατά της υπερβόσκησης αναπτύσσοντας αμυντικούς μηχανισμούς, όπως ισχυρά δόντια στα φύλλα. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα ξηρανθεκτικό είδος, αφού φύεται στα όρια της ερήμου (Συρία, Ιορδανία, Λιβύη). Ακόμη, πρεμνοβλαστάνει εύκολα μετά από πυρκαγιά, παίζοντας σημαντικό οικολογικό ρόλο, αφού προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση.

Πληροφορίες:

Αθανασιάδης, Ν., Δασική βοτανική ΙΙ: Δέντρα και θάμνοι των δασών της Ελλάδος, Σ. Γιαχούδης & ΣIA O.E., 1986. 

Κατανομή στον τόπο
Κατηγορία